
Aardrupsen herkennen en bestrijden
Aardrupsen zijn de rupsen van verschillende soorten nachtvlinders uit de familie van de uilen. Jonge aardrupsen eten vooral aan bladeren. Oudere rupsen verschuilen zich overdag in de bodem en vreten ’s nachts aan wortels, stengels en de plantvoet.
In grote aantallen kunnen aardrupsen aanzienlijke schade veroorzaken in moestuinen, siertuinen en verschillende teelten. Jonge planten zijn extra kwetsbaar en kunnen volledig worden doorgeknaagd.
Hoe herkent u een aardrups?
- Lichtgrijs, bruingrijs of aardebruin van kleur
- Vaak voorzien van lichte of donkere lengtestrepen
- Een volgroeide rups kan ongeveer 4 tot 5 centimeter lang worden
- Drie paar borstpoten en meerdere achterlijfspoten
- Rolt zich bij aanraking meestal op tot een C-vorm
- Verschuilt zich overdag vlak onder de grond
- Komt vooral ’s avonds en ’s nachts tevoorschijn
Schade door aardrupsen herkennen
Het schadebeeld verandert naarmate de rupsen ouder worden. De eerste larvale stadia leven bovengronds en vreten kleine gaten in jonge bladeren. Later trekken de rupsen de bodem in en ontstaat vooral schade aan de onderste en ondergrondse delen van planten.
- Kleine, onregelmatige gaten in jonge bladeren
- Zaailingen en jonge planten die bij de grond zijn doorgeknaagd
- Beschadigde wortels, wortelhalzen, knollen en stengels
- Planten die plotseling verwelken of omvallen
- Plantendelen die gedeeltelijk de grond in zijn getrokken
- Aardrupsen in opgerolde houding vlak naast een beschadigde plant
Aardrupsen opsporen
Controleer aangetaste planten bij voorkeur in de avond of vroeg in de ochtend. Graaf voorzichtig enkele centimeters rondom de plantvoet. Een aardrups zit vaak op korte afstand van de beschadigde plant in een ondiep holletje.
Half in de bodem getrokken bladeren of stengels kunnen de schuilplaats verraden. Controleer niet alleen de plant met zichtbare schade, maar ook de omliggende grond.

Verschil tussen aardrupsen en emelten
Aardrupsen worden regelmatig verward met emelten. Toch zijn de larven bij nadere inspectie goed van elkaar te onderscheiden.
| Kenmerk | Aardrups | Emelt |
|---|---|---|
| Poten | Duidelijk zichtbare poten | Geen zichtbare poten |
| Bij aanraking | Rolt zich meestal op | Krimpt of trekt samen |
| Belangrijkste schade | Bladeren, wortels, stengels en plantvoet | Vooral grassprieten en jonge plantendelen |
Aardrupsen bestrijden
Verwijder bij een lichte aantasting de gevonden rupsen met de hand. Controleer hiervoor ’s avonds de aangetaste planten en de bovenste bodemlaag. Bij een grotere of verspreide aantasting kunnen geschikte insectparasitaire aaltjes worden ingezet.
Kies altijd een product waarop aardrupsen of Agrotis-soorten uitdrukkelijk als doelorganisme worden genoemd. Niet ieder aaltjesproduct is geschikt voor deze rupsen.
Aardrupsen bestrijden met aaltjes
Geschikte aaltjes bewegen zich door het vocht rond de bodemdeeltjes en zoeken vatbare aardrupsen op. Na infectie stoppen de rupsen met vreten en sterven ze.
Voor de bestrijding van aardrupsen worden onder meer producten met Steinernema feltiae, Steinernema carpocapsae of een combinatie daarvan aangeboden. Welke soort het geschiktst is, hangt af van het product, de bodemtemperatuur en het ontwikkelingsstadium van de rupsen.
Aaltjes correct toepassen
- Controleer de aantasting. Stel eerst vast dat aardrupsen de schade veroorzaken.
- Meet de bodemtemperatuur. Houd de minimale temperatuur van het gekozen product aan.
- Maak de bodem vochtig. Aaltjes verplaatsen zich alleen goed in een vochtige bodem.
- Meng volgens de handleiding. Gebruik de volledige verpakking en houd de dosering aan.
- Verdeel de oplossing gelijkmatig. Behandel de aangetaste grond en het gebied daaromheen.
- Werk buiten felle zon. Behandel bij bewolkt weer of in de avond.
- Sproei na met water. Hierdoor komen de aaltjes sneller in de bodem terecht.
- Houd de grond vochtig. Volg hiervoor de nazorg op de productverpakking.
Wanneer aardrupsen bestrijden?
Jonge rupsen zijn doorgaans gemakkelijker te bestrijden dan grote, volledig ontwikkelde exemplaren. Behandel daarom zodra u de eerste aardrupsen of verse vraatschade aantreft.
| Onderdeel | Aandachtspunt |
|---|---|
| Periode | Aardrupsen kunnen gedurende een groot deel van het groeiseizoen aanwezig zijn. Veel consumentenproducten adviseren toepassing tussen het voorjaar en het najaar. |
| Temperatuur | De minimale bodemtemperatuur verschilt per aaltjessoort en product. Volg altijd de actuele productinformatie. |
| Tijdstip | Pas aaltjes bij voorkeur ’s avonds of tijdens bewolkt weer toe om blootstelling aan uv-licht te beperken. |
| Bodemvocht | De bodem moet tijdens en na de behandeling voldoende vochtig blijven. |
Levenscyclus van de aardrups
Volwassen nachtvlinders leggen hun eitjes afzonderlijk of in groepjes op planten of dicht bij de grond. Na het uitkomen leven de jonge rupsen eerst bovengronds. Na enkele larvale stadia worden ze lichtschuw en trekken ze de bodem in.
In de bodem doorlopen ze meerdere groeistadia en voeden ze zich met ondergrondse plantendelen. De volgroeide rups verpopt zich eveneens in de grond. Afhankelijk van de soort en weersomstandigheden kan één of meerdere keren per jaar een nieuwe generatie ontstaan.
- Eitjes worden op planten of dicht bij de bodem afgezet
- Jonge rupsen vreten vooral aan het blad
- Oudere rupsen leven grotendeels ondergronds
- De rupsen zijn vooral ’s nachts actief
- Verpopping vindt plaats in de bodem
- Overwintering kan afhankelijk van de soort als rups of pop plaatsvinden
Aardrupsen helpen voorkomen
Een aantasting is niet altijd volledig te voorkomen. U kunt de tuin wel minder aantrekkelijk maken en beginnende schade eerder ontdekken.
- Controleer jonge planten regelmatig op verse vraat
- Verwijder overmatig onkruid rond kwetsbare gewassen
- Ruim aangetaste en afgestorven plantenresten op
- Controleer de bodem rondom plotseling verwelkte planten
- Verwijder gevonden rupsen voordat ze verder kunnen vreten
- Houd planten gezond en voorkom langdurige droogtestress
Beschadigde planten herstellen
Licht beschadigde planten kunnen zich vaak herstellen wanneer de plantvoet en hoofdwortels intact zijn. Geef de plant voldoende water en ondersteun het herstel met passende voeding. Vervang planten waarvan de stengel volledig is doorgeknaagd of de wortelhals ernstig is beschadigd.

